Esta semana participamos neste interesante congreso sobre infraestrutura verde e custodia do territorio, que se celebra no Pazo da Cultura de Pontevedra.
Aquí podes atopar máis información e formalizar a túa inscrición.
Esta semana participamos neste interesante congreso sobre infraestrutura verde e custodia do territorio, que se celebra no Pazo da Cultura de Pontevedra.
Aquí podes atopar máis información e formalizar a túa inscrición.
O domingo 31 de maio faremos unha saída a comarca da Limia, pola zona da desaparecida lagoa de Antela (OU) e contorna.
Intentaremos avistar as aves que nestas datas ocupan este espazo.
Se queres acompañarnos, para inscribirte ou recibir mais información sobre a saída só tes que enviarnos un correo.
As prazas son limitadas e asignaranse por orde de inscrición.
Para poder participar nas excursions de SEO-Pontevedra é imprescindible inscribirse.
![]() |
| E. González. |
Onte tivemos unha nova moi especial na Reserva Ornitolóxica do Grove: atopamos o terceiro niño de píllara das dunas desta tempada.
O achado produciuse noutra das praias do espazo protexido, o que reforza a idea de que esta limícola continúa atopando aquí un lugar axeitado para reproducirse.
Pero… por que é tan importante este tipo de descubrimentos?
A píllara das dunas (Charadrius alexandrinus) é unha ave limícola que aniña directamente na area, facendo apenas unha pequena depresión no chan onde deposita os ovos. Esta estratexia, aínda que efectiva en contornas naturais pouco alteradas, convértea nunha especie moi vulnerable á actividade humana. O paso de persoas, cans ou mesmo a limpeza mecánica que fan nalgunhas praias poden destruír niños case invisibles a simple vista.
Para aumentar as súas posibilidades de éxito, xa quedou instalada unha gaiola de protección —que permite á ave entrar e saír con normalidade pero impide o acceso de depredadores— e un balizado disuasorio que sinaliza a zona e pide ás persoas que manteñan distancia.
Este tipo de medidas son fundamentais, pero non suficientes sen a colaboración cidadá. Se visitas praias onde habita a píllara das dunas, lembra:
Cada pequeno xesto conta. Grazas á combinación de conservación activa e sensibilización, especies como a píllara das dunas teñen unha oportunidade real de saír adiante.
Este terceiro niño é, sen dúbida, unha excelente noticia e un motivo máis para seguir coidando e divulgando o valor ecolóxico da Reserva Ornitolóxica do O Grove. Agora toca estar pendentes da súa evolución… e cruzar os dedos para que dentro dunhas semanas poidamos falar de novos poliños correndo pola area.
| Paspallás. E. González. |
Para
inscribirse ou ter mais información sobre a saída só tes que enviarnos un
correo.
As prazas
son limitadas e van por orde de inscrición.
Para poder participar nas excursions de SEO-Pontevedra é imprescindible inscribirse.
| G. Ferreiro. |
Onte atopamos o primeiro niño de Píllara das dunas (Charadrius alexandrinus), desta tempada.
Foi nunha praia do Salnés, concretamente na Reserva Ornitolóxica de SEO Bird/Life do Grove.
O niño ten 3 ovos e está situado
na parte superior da area da praia.
Na mesma mañan xa foi protexido con gaiola e perimetrado con balizas.
Agora só queda que todos os
usuarios do areal cumpran a lei respectando o niño e sobretodo non levando cans
as praias.
A ver si dunha vez acabamos con
esta lacra dos cans campeando polos areais costeiros, tan perxudicial para a natureza e os seus seres vivos.
A Píllara das dunas (Charadrius alexandrinus)
xa iniciou a súa tempada de cría nas praias galegas. Estamos, polo tanto, no
momento máis crítico do ano para esta especie seriamente ameazada,
catalogada como “En perigo” no Libro Vermello das Aves de España e “Vulnerable”
no Catálogo Galego de Especies Ameazadas.
Por que é tan importante non levar
cans ás praias?
Cando as píllaras chegan ás praias de cría e forman
parellas, buscan lugares tranquilos e seguros onde sacar adiante os seus polos.
A presenza de cans, que elas perciben como depredadores, pode expulsalas da
zona incluso antes de iniciar a incubación. Ademais, durante o período de
incubación e nos primeiros días de vida dos poliños, calquera perturbación pode
facer que os adultos abandonen definitivamente o niño ou temporalmente, deixando ovos e crías vulnerables
á deshidratación, ao frío ou aos depredadores. Mesmo a simple presenza dun can
—aínda que vaia atado— é interpretada pola píllara como unha ameaza.
Nos últimos anos, tanto voluntariado como gardas/axentes
ambientais, policías locais e axentes do SEPRONA teñen rexistrado numerosos
casos de cans en praias a pesar da cartelería e da prohibición expresa.
Esta é unha das causas directas de abandono, destrución accidental de niños e da morte de
poliños.
Recordatorio legal e ético
Nas praias onde a píllara
das dunas nidifica, os cans están prohibidos.
Non é unha recomendación: é unha norma
obrigatoria, en vigor cada ano durante toda a tempada de cría.
Cumprila non só evita sancións, senón que é un acto
básico de conservación dunha das últimas poboacións desta especie en Galicia
—unha especie que xa desapareceu de gran parte do norte peninsular e que apenas
conta con pouco máis de oitenta parellas no noso litoral.
Como podes axudar?
A
conservación da píllara das dunas é responsabilidade de todas e todos.
Cada niño conta. Cada poliño conta. E cada xesto tamén.
Axuda a
protexelos: os cans non teñen sitio nestas praias.
![]() |
| E. González. |
Este sábado dende SEO-Pontevedra fixemos unha actividade de voluntariado coa ONG Cruz Roja na Praia
de Area da Cruz, ubicada na Reserva Ornitolóxica do Grove e areal onde
nifica a Píllara das dunas (Charadrius alexandrinus), que como sabedes é un ave protexida pola súa
vulnerabilidade.
A actividade consistiu na posta a punto do areal para a nova tempada de píllaras, cunha limpeza de
residuos da area e principalmente coa extracción de prantas exóticas invasoras
da duna como Carpobrotus edulis ou Arctotheca calendula.
| G. Ferreiro. |
![]() |
| Págalo grande (Stercorarius skua). Ilustración Encarna González. |
Salida primaveral de este pasado domingo que hemos realizado por la
costa sur de la ría de Arousa y como despedida de las aves migradoras
invernantes. Todos los participantes hemos disfrutado de 55 especies de aves.
Esta es la lista de aves identificadas: Ánade azulón, Anade friso,
Garza real, Garceta común, Garcilla bueyera, Espátula común, Zampullín común,
Zampullín cuelllinegro, Cormorán grande, Cormorán moñudo, Águila pescadora,
Busardo ratonero, Chorlito gris, Chorlitejo grande, Zarapito trinador,
Correlimos común, Correlimos tridáctilo, Andarríos chico, Archibebe común,
Archibebe claro, Vuelvepiedras común, Aguja colipinta, Ostrero euroasiático, Frailecillo
atlántico (5 cadáveres en dos playas. Uno marcado con anilla metálica
escocesa), Gaviota reidora, Gaviota sombría, Gaviota patiamarilla, Charrán
patinegro, Págalo grande (2 ejemplares), Paloma torcaz, Avión roquero, Avión
común, Golondrina común, Carbonero común, Herrerillo común, Urraca común,
Corneja negra, Pito ibérico, Reyezuelo listado, Chochín paleártico, Estornino
negro, Curruca capirotada, Cetia ruiseñor, Mirlo común, Zorzal común, Tarabilla
europea, Petirrojo europeo, Cisticola buitrón, Lavandera blanca, Gorrión común,
Jilguero europeo, Pinzón vulgar, Pardillo común, Escribano soteño y Serín
verdecillo.
A proposta atinxe ao concello de Cambados e abrangue a zona intermareal do Estanque da Seca, o Saco de Fefiñáns e a Ribeira de Fefiñáns ata a Torre de San Sadurniño, así como pequenas masas forestais próximas. En conxunto, trátase dun ámbito de arredor de 91 hectáreas que forma parte do funcionamento ecolóxico da ría de Arousa e que presenta importantes valores naturais, paisaxísticos e patrimoniais.
Este espazo constitúe un ecosistema costeiro de gran riqueza biolóxica. Nos seus fondos intermareais existen sedimentos areoso-lamacentos con elevada produtividade, praderías mariñas de Zostera e comunidades vexetais halófitas características das zonas húmidas costeiras. Estes hábitats sustentan unha importante diversidade de invertebrados e especies marisqueiras.
A zona destaca polos seus valores ornitolóxicos, ao funcionar como área de alimentación, descanso e paso migratorio para numerosas aves acuáticas. Entre as especies presentes figuran ardeidos, anátidas limícolas, diversidade de láridos ou cullereiros comúns, convertendo este enclave nun punto relevante dentro do sistema de humidais da ría de Arousa.
O ámbito proposto sitúase xunto a espazos incluídos na Rede Natura 2000, como o Complexo intermareal Umia–O Grove, e forma parte da área internacionalmente recoñecida como IBA ES003 Ría de Arousa–Corrubedo, considerada clave para a conservación das aves e da biodiversidade.
A proposta tamén destaca o valor cultural e histórico do espazo, onde se localizan elementos patrimoniais singulares como o Muíño da Seca, antigos viveiros de marisco, o porto histórico de Cambados e a Torre de San Sadurniño, símbolos da relación histórica da vila co mar.
SEO Pontevedra e o Colectivo Ecoloxista do Salnés consideramos que a declaración deste espazo como ENIL sería un paso importante para conservar o patrimonio natural e cultural de Cambados, reforzando ao mesmo tempo o compromiso local coa protección da biodiversidade e co desenvolvemento sustentable do territorio e os oficios tradicionais como é o marisqueo.
Os temporais provocaron máis de tres mil aves mariñas abeiradas nas costas de Galicia
Máis de tres mil cincocentos exemplares de aves mariñas abeiradas nas
costas de Galicia, como consecuencia dos intensos temporais que sufriu a costa noroeste
de España entre xaneiro e febreiro.
As aves mariñas e as borrascas
A aparición de aves
mariñas abeiradas está relacionada coas duras condicións climáticas e
ambientais do inverno, afectando especialmente ás aves invernantes do grupo dos
álcidos (araos papagaios, araos romeiros e araos dos cons). O tren de borrascas
que azoutou durante semanas á península ibérica e boa parte da costa occidental
europea, provocou a aparición de numerosas aves mariñas abeiradas,
especialmente nas costas de Galicia, entre as Rías Baixas e a Costa da Morte,
debido á predominancia dos ventos de sur e suroeste, tamén na costa de
Portugal, e posteriormente nas costas do Cantábrico e a fachada Atlántica de
Francia. Rexistráronse máis de 30 especies de aves de todo tipo,
maioritariamente mariñas e principalmente álcidos. Os máis afectados por estes
episodios climatolóxicos, nesta ocasión, foron os araos papagaios (Fratercula
artica), cun 92% dos casos, seguidos a moita distancia polos araos piros
(Alle alle) e gaivotas tridáctilas (Rissa tridactyla), cada
un deles co 2% dos casos. O resto das especies rexistráronse en valores
inferiores ao 0,5%.
| Arao piro (Alle alle). G. Ferreiro |
Os araos papagaios
Son moi coñecidos
polo seu vistoso pico vermello. Esta especie cría no norte de Europa (Islandia,
Noruega, Irlanda, Reino Unido) e migra ata as nosas latitudes para pasar o
inverno. Dado que a maior parte do seu ciclo vital durante o inverno transcorre
en alta mar, estas aves debilítanse cando hai temporais ao loitar contra as
tormentas e as dificultades para pescar, polo que moitas delas acaban morrendo
de esgotamento e inanición.
| Araos papagaios (Fratercula artica) abeirados na praia de Area Grande, O Grove.G.Ferreiro |
Máis de 350 persoas
destinaron parte do seu tempo, a maioría como voluntariado, á prospección da
costa coa finalidade de detectar e rexistrar aves abeiradas.
As asociacións
CEMMA, SEO/BirdLife, Grupo Naturalista Hábitat, e Sociedade Galega de Historia
Natural, e persoal da Subdirección General de Biodiversidad Terrestre y Marina
MITECO recopilaron coordinadamente datos que chegaron a través da Red de varamientos de Galicia da CEMMA, o
Programa ICAO de SEO/BirdLife que conta cunha app, a Gardería de Medio Ambiente
da Xunta de Galicia, grupos de Whatsapp, internet e por outras múltiples vías. Informouse
ao 112 e Centros de Recuperación de Fauna.
As aves vivas foron
derivadas aos Centros de Recuperación de Fauna Salvaxe da Xunta de Galicia. No
caso das mortas, en unha gran parte foron recollidas pola Gardería de Medio Ambiente da Xunta de
Galicia, pero foi imposible dar cobertura despois de cada marea nos 1500 km de
costa de Galicia, o que evidenciou unha carencia de medios para cubrir de forma
efectiva todo o litoral.
Varios dos
exemplares portaban anelas científicas que permitiron saber que proveñen de
colonias do Reino Unido e incluso de Islandia e seguir o rastro destes
exemplares.
| Fratercula artica que porta anel das Illas Orcadas, Escocia. Reino Unido. G.Ferreiro |
O concello cun
maior número de rexistros foi Ribeira, cun 19% dos casos, seguido de O Grove,
Muros, Carnota, Porto do Son, entre o 10-12%; Vigo, Cangas, Boiro, Sanxenxo,
Vilagarcía, Bueu, Ferrol, entre o 1 e 6%. O resto en proporcións máis baixas ao
1%, pero sobre todo entre Fisterra e a Ría de Vigo.
Vítimas dos temporais e do petróleo
En Galicia, algunhas
aves atopáronse con manchas de combustible. Tamén en Francia, onde comprobaron que
as manchas de hidrocarburos que presentaban as aves son compatibles co fuel
procedente dos petroleiros Tanio e Erika, naufragados en 1980 e 1999 respectivamente
e que parece que continúan verquendo pequenas cantidades de combustible,
contaminando así o mar e afectando as aves mariñas. Pero parece pouco probable
que as aves manchadas en Galicia procedan desas áreas do Golfo de Biskaia.
Ademais, atopáronse verteduras recentes en praias da Ría de Muros e Arousa. De
momento continúase alerta por se seguen aparecendo as aves ao longo da costa.
| Arao papagaio petroleado, praia da Lanzada. Pontevedra. G. Ferreiro. |
O vindeiro domingo 22 de marzo faremos unha
excursión ornitolóxica pola costa sur da ría de Arousa. Intentaremos observar a aves acuáticas invernantes que
quedan pola zona, así como algún paxariño recen chegado de África.
As prazas son limitadas e van por orde de
inscrición.
Para poder participar nas excursions de SEO-Pontevedra é
imprescindible inscribirse.
| Frailecillos y basura. G. Ferreiro. |
| G. Ferreiro. |
| G. Ferreiro |
| Frailecillo petroleado. E. González. |
| Frailecillo petroleado. E. González. |
Los océanos sufren una presión creciente por dos contaminantes especialmente dañinos: los plásticos y los vertidos de petróleo. Los plásticos, que nunca llegan a degradarse por completo, se fragmentan en microplásticos que miles de especies ingieren por error. Esto provoca problemas digestivos, desnutrición y la entrada de sustancias tóxicas en la cadena alimentaria.
Los vertidos de petróleo generan una capa que bloquea la luz y el oxígeno, afectando desde el plancton hasta aves y mamíferos marinos. La recuperación de los ecosistemas puede tardar décadas.
Ambas amenazas tienen un origen humano claro, pero también una solución posible: reducir residuos, mejorar la gestión ambiental y apostar por alternativas más sostenibles. Proteger los océanos es proteger la vida del planeta.
| Frailecillos atlánticos (Fratercula arctica). G Ferreiro |
Ayer domingo solo en la playa de Raeiros, O Grove, encontramos: 65 frailecillos atlánticos (Fratercula arctica), 2 mérgulos atlánticos (Alle alle), 4 gaviotas tridáctilas (Rissa tridactyla), 1 fulmar boreal (Fulmarus glaciaris) y 1 pardela pichoneta (Puffinus puffinus).
| Fulmar boreal (Fulmarus glaciaris). G. Ferreiro. |
| Gaviota tridáctila (Rissa tridactyla). E. González. |
| Pardela pichoneta (Puffinus puffinus). G Ferreiro. |
Y en Area Grande, O Grove: 19 frailecillos y 2 mérgulos atlánticos (Alle alle).
| Mérgulo atlántico (Alle alle). E. González |
También en la Reserva Ornitolóxica de O Grove, en la ensenada de O Vao cerca de la carretera apareció varado y muerto un enorme delfín mular (Tursiops truncatus).
Delfín mular (Tursiops truncatus). G. Ferreiro
Queremos expresar nuevamente nuestro agradecimiento a todas las personas voluntarias y a asociaciones como CEMMA por su enorme labor, aportando información valiosa sobre las aves varadas a lo largo de la costa gallega. Este trabajo conjunto resulta fundamental para mejorar el conocimiento sobre la presencia y el estado de estas especies, especialmente durante episodios de temporales o condiciones adversas.
Una gran catástrofe natural de la que apenas nadie sabe!!
Recuerda que puedes colaborar aportando información a través de nuestro correo (seo-pontevedra@seo.org) o utilizando la app ICAO: Inspección Costera de Aves Orilladas que permite recoger datos para el análisis de las amenazas de las aves marinas. Es de fácil uso y permite subir registros de días pasados desde la web o la app.
Siguen apareciendo frailecillos atlánticos (Fratercula arctica), varados en las playas.
En estos momentos ya se superan con creces los mil frailecillos orillados en los litorales gallegos, al margen de los que llegan a las costas portuguesas, cantábricas y francesas.
| Frailecillo atlántico (Fratercula arctica). E González. |
| Frailecillo atlántico (Fratercula arctica). G. Ferreiro |
Tambíen hemos encontrado otro mérgulo atlántico (Alle alle), y como novedad un paíño boreal (Hydrobates leucorhous). Los paíños son aves pelágicas de pequeño tamaño, pero el boreal es el paíño más grande de nuestras costas. Se reproduce en islotes del Atlántico norte y solo se pueden ver en los litorales españoles, aunque difícilmente en otoño e invierno.
| Mérgulo atlántico (Alle alle). G Ferreiro. |
| Paíño boreal (Hydrobates leucorhous). G. Ferreiro. |
También hemos localizado una marsopa común (Phocoena phocoena), cetáceo pequeño del Atlántico norte que habita en la plataforma continental.
| Marsopa común (Phocoena phocoena). G. Ferreiro. |
Gracias a los muchos voluntarios de diferentes asociaciones como CEMMA, Habitat, etc, que recorren las playas aportando valiosa información!!
Tristemente, en estos días, a causa de los interminables temporales, están apareciendo cientos de frailecillos en las playas de Galicia. La mayoría llegan orillados y muertos, aunque algunos aún aparecen con vida, además de otras aves marinas en menor número. Debido a esta climatología tan adversa, los frailecillos pueden morir por falta de alimento, agotamiento o hipotermia. Esta parece ser la causa más probable, aunque no se pueden descartar otras, como la gripe aviar.
Un ejemplo: hoy 11 de febrero recorriendo la playa de A Lanzada (O Grove/Sanxenxo) hemos encontrado 52 frailecillos atlánticos (Fratercula arctica), 1 mérgulo atlántico (Alle alle), 1 alca común (Alca torda) y 2 gaviotas tridáctilas (Rissa tridactyla), todos ellos muertos.
| Gaviota tridáctila. G. Ferreiro. |
| Mérgulo atlántico. G Ferreiro. |
| Frailecillo atlántico. G. Ferreiro. |
Para conocer un poco más el frailecillo atlántico o Arao papagaio (Fratercula
arctica), decir que es un álcido pequeño y regordete, blanco y negro, de ahí
“Fratercula” y “frailecillo”, con gran pico multicolor. Caminan y nadan
ágilmente y se zambullen hasta los 60 m. Suelen ser solitarios en invierno y
gregarios en período de cría.
Su dieta es básicamente piscívora (sobre todo
lanzones o bolos), por lo que bucean impulsándose con las alas.
Los
frailecillos son animales pelágicos, de mar abierto alejado del litoral. Sólo
van a tierra para criar en acantilados costeros o de islas.
Por
lo general son monógamos, nidificando colonialmente de mayo a junio en la parte
alta de cantiles, en madrigueras de conejos o excavadas por ellos. Hacen una
puesta de un único huevo muy grande. Los padres llegan a recorrer 50 Km por el
mar en busca de alimento para el polluelo.
Se
extienden por el Atlántico Norte y el Ártico, criando desde el nordeste de
Norteamérica, Groenlandia, islas de Svalbard y Nueva Zembla, Islandia, islas
británicas, costas de la Bretaña francesa y Noruega, hasta la península de
Kola. Invernan mar adentro por todo el norte del océano Atlántico. Los pasos
migratorios son entre octubre y diciembre y marzo y abril.
De
procedencia principalmente británica e irlandesa, en España los frailecillos son
una especie invernante común y migratoria escasa, llegando a Canarias y el
golfo de Cádiz por donde se adentran hasta el oeste del Mediterráneo. Es un ave
poco observada desde la costa.
Con
“Datos Insuficientes” se incluye en el Libro Rojo de las Aves de España.
Encarna
González.